جزئيات فوتبال ايراني بزنم. همونطور كه اطلاع داريد تيم پرسپوليس طي يك ديدار دوستانه با تيم بايرن مونيخ مراسم خداحافظي احمدرضاعابدزاده (سنگربان قديمي پرسپوليس و تيم ملي) رو به طور رسمي برگزار خواهد كرد و چيزي كه كاملا واضحه اين هست كه باشگاه پرسپوليس در قبال برگزاري اين مسابقه دوستانه از لحاظ مالي هزينه بسيار سنگيني رو در رابطه با راضي كردن بايرني ها براي بازي با پرسپوليس متحمل شده! چيزي كه تقريبا يك مدل پاچه خواري آشكار به حساب مياد كه البته تا اندازه اي هم براي ما تماشاچيان طبيعي است. ولي به هرحال ما بايد براي فراگيري دانش روز فوتبال در پرداخت اين هزينه هاي سنگين اقتصادي تا اندازه اي دست به ولخرجي بزنيم و با كمال ميل پذيراي حضور بازيكنان ومربيان بزرگ دنيا در كشورمون باشيم و به نوعي دست به حرفه اي گري بزنيم. ديد حرفه اي نسبت به ورزش فوتبال چيزي است كه براي خيلي از كشورهاي جهان سودمند واقع شده و صد درصد براي ما نيز ميتونه مثمر ثمر باشه و ما در اين راه صد البته بايد هزينه هائي رو بپردازيم تا بالاخره بتونيم به روزي برسيم كه در اين رشته پر طرفدار براي ديگران يك الگوي فني و تكنيكي باشيم (به مانند تيم بايرن مونيخ)
م كه هنوزه نتونسته از علم رقباي خودش استفاده كنه و هنوز ما در كار نت برداري و دريافت اطلاعات عاجز هستيم. و جالب اينجاست كه ما حتي در حاشيه فوتبال نيز دچار مشكلاتي هستيم و در برنامه هاي تلويزيوني نيز در تحليل و بررسي نقاط مثبت و منفي فوتبال كشورمون كمي گنگ و نامفهوم رفتار ميكنيم. براي مثال برنامه نود درواقع تنها برنامه تخصصي در رابطه با تجزيه و تحليل بازي هاي ليگ محسوب ميشه كه مخاطبان بسياري رو نيز توانسته جلب بكنه! اما با اين حال مجري اين برنامه بسيار كودكانه و در بعضي از مواقع بسيار جسارت آميز با ميهمانان برنامه برخورد ميكنه و در كل نقد فوتبال در اين برنامه تلويزيوني تا اندازه اي آماتور هست.در رابطه با فعاليت تيم هاي حاضر در ليگ برتر نيز مابايد به حضور موفق تيم هاي شهرستاني اشاره كنيم كه صد البته در مقابل تيم هاي پرطرفدار پايتخت حرفهاي زيادي براي گفتن دارند.
ي براي بازيكنان حال حاضر فوتبال ما باشند! چرا كه تصاوير شرم آوري كه از اين بازيكنان درپارتي هاي قبل از انقلاب و يا حتي جوسازي و كتك وكاري هايشان در بازيهاي ليگ سراغ داريم باعث شده كه به نوعي اين به اصطلاح پيشكسوتان در ديد تماشاچيان فعلي افرادي بسيار پر ادعا و مغرور به نظر بيايند! بله. حقيقتا ما دچار يك بحران هستيم. بحراني كه باعث حضور دوباره 
و به اين فكر نمي كنيم كه چگونه اين همه چيز را نابود مي كنيم و ديگر نخواهند بود! طيف دبيرستاني را مي گويم همان ها كه قرار است تا چند وقت ديگر جوان باشند و به قول معروف با يك چشم به هم زدن هم پدر و مادر خواهند بود و هم پدر بزرگ و مادربزرگ. حالا چه دختر و چه پسر، همان ها كه الان توي شانزده، هفده سالگي وول مي خورند. و خودشان به اين عقيده اند كه فقط دارند به تباهي كشيده مي شوند و نيستند.دخترهايش دل خوش كرده اند به پسر عاشق روياهايشان كه هم پولدار است و هم خوش چشم و ابرو و هميشه لبخند زيبايي به لب دارد و هرآنچه او گفت پسرك با كمال ميل مي پذيرد و دخترك به آرزويش مي رسد و مي شود همان سيندرلاي معروف!! و پسر هايش دل بسته اند به دختر زيباي خيالات شان!! همان همسر وفاداري كه وصفش را شنيده بودند، همان كه با نگاهش خستگي ها و زشتي هاي عالم را از ذهن و تن به در مي كند!! چه ميدانم، شايد نتيجه اش باشد از همان فيلمفارسي هاي معروف عشق و عاشقي. و هر روز همين ها كه ذكر و خيرشان بود به دنبال هم مي گردند، مي بينند، مي پسندند و دل مي بندند! و مي فهمند كه نه! اين آن كه ما مي خواستيم نيست و روز از نو روزي از نو. باز به خيابان ها پناه مي برند و متلك پراكني مي كنند تا شايد يكي اين وسط خوشش بيابد و بله را بگويد و چرخه اي تكراري كه مكرراً تكرار مي شود. نسل با خود بيگانه! شايد بهترين تعريف باشد. اين ها كه نه خود را مي شناسند و نه سعي در شناختن خود دارند و به قول خودشان - چه دختر و چه پسر - حس اين كارها را هم ندارند و گه گاه خيلي چيزها را مي دانند و نه دانسته عمل مي كنند و شايد هنوز خودشان باور ندارند كه نه دايناسور هستند و نه ماموت و غارنشين و نه مثل پدر بزرگ و مادر بزرگ شان، آن قدرها اسير سنت هاي قديمي! و ملكهي ذهن شان شده است كه نيست آن چه بايد باشد و اما اي كاش ملكه ذهن شان شود كه نيستند آن چه كه بايد باشند.
تا حالا هم نشده مشكلي داشتهباشم, ولي روم نشه كه سوال بپرسم يا بترسم با كسي حرف بزنم, اما چه فايده مرغ بابا يه پا داره كه من روابط اجتماعيم ضعيفه! خلاصه من در صدد فرصت بودم كه به باباي عزيز ثابت كنم اونطوري كه فكر ميكنه نيستم, ازبس هم كه مردم رو مثال زده حساس شدم به رفتار ديگران, از طرفي درسهاي روانشناسي هم كنجكاوترم كرده نسبت به رفتار مردم. يه روز از دانشگاه ميآمدم و بنابر سفارش استاد روانشناسي عمومي ترم اول لبخند مليحي برلب داشتم و سعي ميكردم اصلاً نگران نباشم كه به قطار ميرسم يا نه(كه البته بودم!). به محض رسيدن به سكوي مترو متوجه شدم كه به واگن اول ويژه بانوان محترم! نميرسم و به همون واگنهاي وسطي رضايت دادم, كه اگر ميماندم بايد سه ربع منتظر قطار بعدي تهران ميشدم. خلاصه به توفيق اجباري وارد واگني شدم كه عدالت اجتماعي در آن رعايت شده و از هر دو جنس (بانو و آقاي محترم) در آن پيدا ميشد! همان ابتداي واگن به خانمي كه در سمت راست جلوس كردهبود ملحق شدم. قطار خلوت بود و سمت ديگر ما با چهار صندلي هم فقط يك دخترخانم نوجوان(جاي خواهري) نشستهبود. بلافاصله بعد از نشستن من پسر جواني(جاي برادري!) وارد قطار شد, در بسته شد و قطار به راه افتاد. پسر بعد از كمي مكث كنار در, وارد راهرو قطار شد و نگاهي به جاي خالي كرد و نشست. من هم كه برحسب موارد ذكرشده كنجكاو شدهبودم, با همون لبخند مليح به بيرون نگاه ميكردم و هر از گاهي هم به خانم روبرويي و صدالبته گاهي هم به زوج جوان طرف ديگر(همان جاي خواهر و برادر) نظر ميانداختم. هنوز 5 دقيقه از حركت قطار نگذشتهبود كه متوجه تغيير حالت نشستن عزيزان طرف ديگر شدم كه اندكي به جلو خم شدهبودند و صحبت ميكردند! چرا دروغ, تمام سعيام را كردم كه از گشادشدن چشمهايم جلوگيري كنم. در عرض 5 دقيقه, من هنوز در صندليام جانيافتاده بودم و تازه فرصت كردهبودم اولين لبخندم را تحويل خانم روبرويي بدهم! ديگر هردقيقه متوجه آنها ميشدم, اينقدر كه فراموش كردم ميخواستم با خانم روبرويي حرف بزنم و زود دوست بشوم و به پدر عزيز مطالبي را ثابت كنم. 5 دقيقه دوم ميزان صحبتها از لبزدن و جملات كوتاه درآمد و جملات كمي طولانيتر شد. من كه سعي ميكردم تابلو نباشم و بدجور نگاه نكنم هر از گاهي به در و ديوار نگاهي ميكردم و دوباره روي سوژههاي عزيز يا به قول روانشناسان روي كيسهاي مورد نظر برميگشتم. 5 دقيقه سوم بالاخر متوجه لبخند مليح دختر خانم شدم كه ناگهان قطار ايستاد و هم من و هم سوژههاي عزيز خودمان را جمع كرديم. ايستگاه وردآورد بود, بله هنوز براي ادامه مذاكرات 15 دقيقه وقت تا تهران باقي بود. قطار به راه افتاد و من سعي كردم با آنچه تا آن روز خواندهام رفتار سوژههايم را تحليل كنم تا كار مفيدي از اين تحقيق! نصيبم شود و از عذاب وجدان كه نكند كارم فضولي باشد خلاص شوم. در همين افكار متوجه شدم كه 5 دقيقه چهارم هم گذشته و لبخندي حاكي از رضايت بر لبان آقا پسر نشستهاست. سرم را كه چرخاندم تا نگاهي به دروديوار گفتهشده بياندازم متوجه خانم روبرويي شدم كه داشت نگاهم ميكرد. لبخندي زدم, لبخندي زد و گفت: مردم چه زود صميمي ميشوند. گفتم: بله همينطوره. قبل از اين كه حرف ديگري بزنم ديدم كه پسر بلند شد و به كنار در رفت و بعد از كمي, دخترك هم به او پيوست و در كنار در قطار 5 دقيقه باقيمانده را به ادامه مذاكرات! پرداختند. در فكر بودم كه ماشاءالله به اين نسل جوان, چه تواناييهايي دارند! اين پسر حداقل دو سه سال از من كوچكتر است ولي ببين چه روابط اجتماعي قوياي دارد! دختر كه ديگر هيچ خيلي جوان بود, گفتم كه نوجوان بود. به نظرم آمد كه اين حرفها را قبلاً شنيدم. بله, همان حرفهاي پدر عزيز بود: يادبگير نصف توئه, ببين چه روابط اجتماعياي داره! خب حق با باباي محترم بود ديگه, من كجا, نسل جديد كجا! ايستگاه تهران بود و من روي صندلي تا جاييكه چشمم ميديد دختر و پسر رو دنبال كردم. به برادرم فكر كردم. بيچاره بخاطر روابط اجتماعي ضعيفش! هميشه مادرم برايش به خواستگاري ميرفت و كلي طول كشيد تا ازدواج كرد.
اين 5 دقيقههاي اين دختر و پسر من رو به ياد ماجرايي انداخت كه دكتر انوشه در يكي از همايشهاي آسيبشناسي روابط دختر و پسر تعريف ميكرد. ماجراي مرد خبيثي كه روزي در كوچهاي راه ميرفت و فكر ميكرد كه من هر گناه و خباثتي كه وجود دارد, انجام دادهام. اين شيطان چه كار كرده كه من نكردهباشم؟ كه پيرمردي آرام آرام جلو آمد و با صدايي لرزان گفت: پسرم با من كاري داشتي؟ 
تو را ديدم، براي اولين بار و هيچ حس خاصي نداشتم. هميشه بدم ميآمد و ميآيد از تمام دخترها و پسرهايي كه تا چشمشان به يك جنس مخالف ميافتد عاشق كه چه عرض كنم، فكر ميكنند عاشق شدند. و بدم ميآيد از آن جمله معروف و كذايي كه تا چشمش افتاد به فلان شخص، يك دل نه صد دل عاشقش شد... تو را ديدم و هيچ حس خاصي نداشتم. تمام عمرم را تا آن روز فكر ميكردم من عاقلتر از اين حرفها هستم كه عاشق بشوم يا حتي كسي را دوست بدارم، من يك آدم منطقي هستم كه عقلش بر احساسش غالب است و هيچ حس خاصي نسبت به تو نداشتم. يك عمر بود كه هركسي براي من از عشق و احساس، و از معشوقش يا عاشقش حرف ميزد، توي دلم و حتي گاهي وقتها رو در روي خودش ميخنديدم و ميگفتم چه آدم بيكاري، مردم آپولو هوا ميكنند اين بنده خدا عاشق شده. اصلاً كدام دختر يا پسري ارزش دوست داشتن دارد؟ من كه فكر ميكنم آدمها بيشتر به خاطر نيازي كه به هم دارند همديگر رو دوست دارند نه به خاطر خود طرف بدون هيچ چشمداشتي، و هيچ حس خاصي نسبت به تو نداشتم. با خودم ميگفتم پسرها همه مثل هم هستند. اگر روزي يكي از آنها خواست مرا دوست بدارد خب شايد اجازه دادم ولي من حاضر نيستم شروعكننده اين دوستي باشم، يعني من، از يك پسر خوشم بيايد؟؟!، آنقدر كه دوستش داشته باشم؟!! عمراً. و تو را ميديدم، تقريباً زياد، و هيچ حس خاصي نداشتم. و آن روز تو را نديدم و نميدانم چرا سوزشي در دلم بود، با آنكه صبحانه خورده بودم. فردا هم تو نبودي و باز من صبحانه خورده بودم ولي سوزشي در دلم بود. چيزي به من گفت: دلتنگي! گفتم: دلتنگ چه كسي؟ من دليلي براي دلتنگي ندارم! گفت: دلتنگ او! گفتم: اشتباه ميكني. من فقط به ديدن او عادت كردهام، همين. و وقتي پس از 4 روز تو را ديدم، باز نميدانم چرا با آنكه صبحانه نخوردهبودم دلم نميسوخت و تمام روز دلم يك جوري بود، پر از يك حس خوب. و من هيچ حس خاصي نسبت به تو نداشتم، يا شايد تصورم اين بود كه حس خاصي ندارم. نميدانستم چه اتفاقي افتاده اما دلم ميخواست هميشه و همه جا مرتب باشم و رفتارم به جا باشد. دلم ميخواست بهتر از آنچه هستم باشم دلم ميخواست تمام كارهاي خوب را انجام دهم. نميداني قران خواندن هم برايم لذت ديگري پيدا كرده بود، و نماز خواندن و حتي بوكردن يك گل سرخ. اتفاقي افتاده بود كه دقيقاً نميدانستم چيست؟ هر چه بود اتفاق خوبي بود، چرا كه در من تحولي به سمت تكامل ايجاد كردهبود، و من ميخواستم بهتر باشم. و اين بار كه تو رفتي، موقتاً، با آن كه ميدانستم به زودي برميگردي، اما دلتنگ بودم و ميدانستم كه دلتنگم. دلتنگ تو و حضورت و آرامشي كه داشتي و دلتنگ خصلتهاي خوبت و حتي دلتنگ خندههايت. و اين بار من حس خاصي نسبت به تو داشتم... آري حس دوست داشتن. من تو را دوست داشتم... و از روزي كه اين حس را شناختهام آرامشي ندارم. و حالا دلم ميخواهد باشي با تمام آن كه آرامشم را گرفتهاي و من مدام به تو ميانديشم، و به تكامل و به خدا و به همة چيزهاي خوب... بدون هيچ چشمداشتي!
چه خوب شد كه رفتي و چه خوب شد كه سه چهار ماه بيشتر طول نكشيد . كه حالا هيچ موسيقيِ سرهمبندي شدهاي را گوش نميكنم و از هيچ تصوير مهملي لذت نميبرم كه ديگر مثل مجسمه ده ساعت به ديوار خيره نميشوم و شبها زود ميخوابم كه ده تا كتاب خوب خواندم و اگر اين كار آخري را تمام كنم به اندازه يك نمايشگاه كار دارم و زندگيم از اين رو به اون رو شده . نقاشيهايي كشيدهام كه خودم هم باورم نميشوم . روياهايي كه حتي از تو با تو بودن هم شيرينتر و قشنگترند و همهي اينها بعد از آن ساعتهاي علافي عاشق بودن سپري شد اتفاق افتاد و چه خوب شد كه رفتي كه ديگر پا به پاي تو توي خيابانها و توي كافيشاپها و پاي ويترين مغازه رژه نميروم كه هر حرفي را صد بار بزنم و از رنگ صندليهاي ماشينتان بپرم به مهماني سال گذشتهي دختر عمهام و همه اينها به خاطر لذت همصحبتي با تو ... كه هي قهر و ناز و زنگ زد يا بزنم يا نزنم بهتر است و ده تا واحد بيفتم و تمام پولهايم را خرج قهوه و سانكيك و چاييگلاسه كنم و دلم خوش باشد كه عشق و عشقبازي ... اوليم مقاله را نوشتهام و كلي كار روي سرم ريخته و با استادها بحث فلسفي ميكنم و دو تا كتاب خواندهام از وقتي كه تو رفتي و به جاي شعرهاي ارپيت وهي قلم را توي انگشت چرخاندن چهار تا داستان خوب نوشتهام و چه خوب شد كه رفتي كه نمرههايم از 17 پايينتر نميآيند و همه يك جور ديگر نگاهم مي كنند . ته دلم يك غمي دارم كه وقتي ميآيد و ميروم بيرون تنهاي تنها كلي لذت ميبرم كه حتي لذتش از آن موقع كه با هم بوديم هم بيشتر است . پسرها و دخترها را ميبينم كه ميآيند و از كنارم رد ميشوند و ميروند . لابد ميگويي كه چه لذتي از دنيا ميبرند راست ميگويي ديوانه و شيدا هستند مثل خودم تو آمده بودي و زندگيم را به هم زده بودي يك آدم بيمصرف و لاابالي شده بودم و فقط آينه و تو و خيابان و عشق و بيخيال همه چيزهاي ديگر تو آمده بودي و زندگيم را به هم ريخته بودي ... چه خوب شد كه رفتي 
سقوط هواپیمای سی130 كه در آن حادثهی دلخراش جمعی از اهالی رسانهها، كه عموماً از دوستان عرصه خبر و مطبوعات بودند، دلهای همه را به درد آورد. بر این حادثهی غمانگیز از مناظر مختلف میتوان نگریست. نخست، عملكرد خلبان هواپیما كه باید به وی لقب قهرمان داد. شاهدان عینی كه در نخستین دقایق حضور خبرنگاران مورد مصاحبه قرار گرفتند، از كوشش خلبان بابك گوهر یاد كردند كه با اینكه ظاهراً قسمت عمدهای از هدایت هواپیما را از دست داده بود، اما آخرین توش و توان و هنر خود را به كار گرفت تا هواپیما را از ساختمانهای مسكونی دور كند.
او میدانست هواپیمایی با باك بنزین پر در اختیار دارد كه اگر به صورت افقی به یكی از ساختمانهای مسكونی برخورد كند، همانند حادثه 11 سپتامبر، كل ساختمان منفجر میشود و– چون مدارس تعطیل شده و بیشتر افراد از محل كار برگشته و بیشتر مردم هم در خانه بودند– همه ساكنین به تلی از خاكستر تبدیل خواهند شد؛ اما دیدیم كه تنها بال هواپیما به طبقه چهارم یا پنجم ساختمان برخورد كرد. اگر كوشش این خلبان قهرمان نبود و هواپیما مستقیماً به وسط ساختمان ده طبقه خورده بود، كوهی از آتش، تمام ساختمان و حتی ساختمانهای اطراف را فرامیگرفت، اما دیدیم كه تنها ده نفر از ساكنین، آن هم به خاطر آتشسوزی یا دودگرفتگی، جان باختند. یاد این خلبان باید همانند قهرمانی در تاریخ هوایی ایران ثبت شود.
مسئلهی تحریم ایران، كه شامل تحریم هوایی نیز میشود، از نظر انسانی و آنچه كشورهای غربی به عنوان حقوق بشر از آن یاد میكنند نیز قابل بررسی است. در عصر تمدن جدید، بشر به صورت خانوادهای درآمده كه دردهای مشترك دارد و علاوه بر آن، حاصل دسترنج فرزندان این خانواده مشترك شامل همه خانواده فرزندان این جامعه میشود. امروزه، دیگر مرزها، كه ساخته ذهن بشر و قدرت و توان حكومتها است، فقط در جغرافیای سیاسی تعریف میشود، وگرنه این خطوط كج و معوج بر روی كره زمین نمیتواند مانع نفوذ علم و دستآوردهای بشر به دیگر كشورها بشود؛ همانگونه كه دردها و آلام و غمهایی كه حاصل زندگی اجتماعی است، تابع این خطوط نیست. وقتی بیماری ایدز در فلان كشور آفریقایی ظهور میكند، به دیواره مرز ساختِ بشر برخورد نمیكند و به دردی مشترك در كل جهان بدل میشود. وقتی آنفلوآنزای مرغی شایع میشود، مرز و قوم و نژاد نمیشناسد. امروزه، بیماریها حتی نام كشورهای مختلف به خود میگیرند، مانند آنفلوآنزای هنگكنگی یا چچنی یا...
ثروت نهفته در دل زمین هم به همین نسبت تقسیم میشود. وقتی نفت و گاز سیبری، پس از طی دوازده هزار كیلومتر از دل دشتها و كوهها و تپهها، از درون برف و بوران و از وسط اقیانوسها، به ژاپن و و چین فرستاده میشود، یا دریای مهآلود آدریانیك را میشكافد و مردم آلمان را گرم میكند، طبیعی است این امكان جابهجایی تنها با تكیه بر تكنولوژی انحصاری روسیه یا ماشینآلات آلمان و ژاپن و چین عملی نمیشود. بشر به صورت واحد و خانواده دست به دست هم داده تا زندگی غارنشینی به این درجه از تمدن و تكنولوژی برسد تا دل ذره را بشكافد و عمق دریاها را درهمنوردد و از فضای لایتناهی بگذرد تا فرزندان آدم ابوالبشر بهتر زندگی كنند.
از بدو خلقت آدمی، یعنی از فردای جنگ هابیل و قابیل، منازعه بین بشر وجود داشته است، و به تبع به كارگیری تكنولوژی روزگار خود، از آن استفاده میكردند. محروم كردن طرف مقابل از امكانات موجود هم حربهای بوده كه در طول تاریخ از آن سود برده میشد، اما قرن 20 و رشد تكنولوژی با دیگر قرون و اعصار فرق دارد. امروزه، زندگی بشر آنچنان به هم پیوسته كه نمیتوان جزءجزء آن را از یكدیگر جدا كرد. نفت خاورمیانه سوخت فضاپیماها را تأمین میكند. گاز این منطقه اجازه میدهد خانواده بشری با ساخت و ساز تكنولوژی نوین زندگی راحتی برای ساكنین كره زمین فراهم آورد. علم و تكنولوژی در واقع حاصل اندیشه بشر است كه باید به تناسب از آن استفاده كنند. اینكه هیأت حاكمه یك دولت مردم كشور دیگری را از امكانات خاصی محروم كند، با این بهانه كه با هیأت حاكمه طرف مقابل اختلاف سلیقه سیاسی دارد، با فرهنگ سیاسی جهانی و اینكه دنیا به سوی یكپارچگی و جهانی شدن میرود، منافات دارد. آیا قابل قبول است كه اینهمه سازمان و نهاد بینالمللی ناظر این واقعه تلخ باشند كه هیأت حاكمه یك كشور، به اعتبار قدرت خود، كشور دیگری را از خرید فلان تكنولوژی محروم كند؟
از سال 1358 تاكنون، ایران تحریم هوایی شده است و این كشور نتوانسته ناوگان هوایی خود را با پول مردم كشورش روزآمد كند. آیا معاهدات بینالمللی و قواعد و مقررات جهانی اجازه چنین كاری را میدهد؟ ایران عضو سازمان هوایی جهانی است و همه مقررات این نهاد بینالمللی را در حریم هوایی خود رعایت میكند. فراموش نمیكنیم كه بعد از افتتاح فرودگاه امام خمینی شایعه احداث باندهای این فرودگاه بر روی چاههای زمینی، كارشناسان این سازمان را به ایران كشاند تا ضمن بررسی، اجازه فرود هواپیما را در فرودگاه امام صادر كنند. حال، این كارشناسان كجا رفتند؟ وقتی خانواده هوایی جهانی به خود اجازه میدهد تا مجوز فرود هواپیما در فرودگاهی داخلی را داشته باشد، چرا به این مهم توجه نمیكند كه نمیتوان یك كشور را بیش از ربع قرن از داشتن هواپیما محروم كرد؟ مردم ایران هم عضو خانواده جهانی هستند و باید از این حق برخوردار باشند كه با كار و كوشش خود از همه مواهب علمی و صنعتی كه حاصل اندیشه جمعی خانواده جهانی است، بهرهمند شوند. همانگونه كه ایران با قبول عضویت در نهادهای بینالمللی در صدد آن است كه در هارمونی نظم جهانی سازی ناهمگون كوك نكند، جهان هم باید این حق طبیعی ایران را به رسمیت بشناسد كه یك كشور را از داشتن تكنولوژی روز محروم نكند. اگر در بحث انرژی اتمی حرف و حدیث است، اگر در داشتن تكنولوژی جنگی اما و اگر وجود دارد، اما در تكنولوژی صنعتی كه نمیتوان مانع به وجود آورد.
وقتی قیمت نفت از مبلغی فراتر میرود، ایران به عنوان عضوی از اوپك، برای حفظ نظم جهانی، بر تولید خود میافزاید یا از آن میكاهد تا ضربهای به خانواده بشری وارد نیاید، تمامی مقررات را رعایت میكند تا عضوی حقجو و صلحخواه در عرصه بینالمللی باشد، اما آیا حق است كه هفتاد میلیون انسان را از داشتن تكنولوژی هوایی، آن هم به صورت خرید سختافزار و نه نرمافزار، محروم كرد؟ آیا كشوری با وسعت 1648000 كیلومترمربع وسعت و فواصل چندصدكیلومتری شهرها با یكدیگر و از نخستین كشورهای دارای سازمان هواپیمایی باید در این دوره از داشتن هواپیماهای جدید محروم باشد؟ فرض كنیم دولت آمریكا از نظر نظامی و سیاسی با ایران اختلاف دارد، آیا حق مردم ایران است كه از داشتن هواپیمای مسافربری، كه استفاده نظامی ندارد، محروم باشند؟ وجدان آگاه بشری كجا رفته است؟!
یادم میآید در دوره اول ریاست جمهوری آقای خاتمی، كه به فرانسه مسافرت كردند، قرارداد خرید چهار هواپیمای ایرباس با دولت فرانسه بسته شد، حتی مبلغ اولیه این قرارداد هم پرداخت شد. اما پس از مدتی دولت فرانسه و شركت ایرباس، تحت فشار دولت آمریكا، قرارداد را یكطرفه ملغی كردند. دولت فرانسه كه منادی «انقلاب كبیر فرانسه» و نماد صلح و دوستی و احترام به حقوق انسانهاست، چرا به خود اجازه داد این قرارداد را فسخ كند؟ روی صحبتم با فرهیختگان و روشنفكران جهانی است، آنان كه دم از دهكدهی جهانی و نظم نوین و جهانی شدن تجارت و صنعت میزنند. آیا لحظهای فكر كردهاند كه در آن هشت دقیقه پرواز و سپس سقوط هواپیمای سی130 بر مسافرین آن چه گذشت؟ خلبانی كه تازهداماد بود و چشمانتظار تولد نخستین فرزندش، با آن شجاعت و شهامت، پرنده آهنی معیوب را تا جایی كه توانست از برخورد با ساختمانهای مسكونی بازداشت. آیا لحظهای فكر كردهاند كه بر سر آنهمه خبرنگار و عكاس، كه صیاد لحظات خبری بودند و این بار خود تیتر خبر و صید حادثه شدند، چه گذشت؟ آیا میدانند دختران مظلوم رسول كاظمنژاد، عكاسی كه عاشق حرفهاش بود، این سوال را از جهانیان دارند: اگر یك خانواده هستیم، چرا ایران را ظرف یك ربع قرن گذشته از خرید هواپیما محروم كردید؟
به یقین، حساب و كتابی است. از سال 1991 عراق را تحریم كردند و صدها هزار مردم این كشور از نبود دارو و تغذیه بد در مظلومیت جان دادند. اكنون، بسیاری از فرزندان آنان چنان كینهای به دل دارند كه نمیتوان آنان را شماتت كرد كه چرا بزرگترین سرمایه خود، یعنی جانشان، را به همراه بمب منفجر میكنید تا فریاد در گلو خفته قومی را به گوش جهانیان برسانید؟
من با هر نوع كشتن مخالفم، اما كشته شدن حدود صد نفر از هممیهنانم در حادثه هوایی، كه بسیاری از آنان از قبیله قلم و عموماً از دوستان صاحب این قلم بودند، چیزی از ترور كم ندارد. اگر ما تحریم هوایی نبودیم و در این ربع قرن، ناوگان هوایی را به هزینه خود روزآمد كرده بودیم، به یقین، گروهی از بهترین فرزندان این آب و خاك ساعتها چشمانتظار تغییر هواپیمایی نمیشدند كه سالها پیش میبایست بازنشست میشد– و حالا ارابه مرگ آنان شده است.
چه كسی جواب همسر خلبان شجاع این هواپیما را میدهد؟ وقتی با خیال راحت دنبال خرید سیسمونی نخستین فرزند خود بود، زمانی كه خبر سقوط هواپیما را در ساعت چهارده میشنود، به مادر خود میگوید: از این سانحه متأسفم، اما شوهرم صبح امروز پرواز داشت؛ این خلبان مظلوم فرد دیگری غیر از شوهر من است!
باید وجدان جهانی پس از این حادثه بیدار شود. یكی از دوستان خلبانم میگفت كه اگر هواپیمایی كه در خرمآباد به كوه خورد به تكنولوژی روز مسلح بود، با اطمینان، دستگاههای امروزی به صورت خودكار هواپیما را از صحنه حادثه دور میكردند؛ پرواز هواپیمای سی130 هم به همین صورت.
اگر ما تحریم هوایی نبودیم، ضریب خطا به حد صفر میرسید. جامعه جهانی به یاد داشته باشد این گوشه از جهان، یعنی ایران، با ستمی مضاعف روبروست. نمیدانم تحریم چه تفاوتی با ترور دارد، وقتی ناوگان هوایی ما نتواند خود را با تكنولوژی روز هماهنگ كند و كسی بر اثر این اشكال كشته شود؟ به باور من، سوژه ترور است و عمل كسانی كه یك كشور را از تكنولوژی خانواده بشری محروم كردهاند، با اعمال تروریستها فرقی ندارد.
آرزو میكنم جامعه جهانی از خواب بیدار شود و باور كند مردم ایران هم عضو این خانواده است. واژه تحریم لایق انسان متعالی قرن 21 نیست، اما اگر دولتها با تكیه بر زور خود به تحریم دیگر كشورها به عنوان مجازات نگاه كنند، باید دامنه تحریم مشمول محدودهی نظامی بشود و دیگر عرصهها، كه با حیات مردم عادی روبروست، از شمول تحریم خارج گردد.
